کتاب؛ یار مهربان، اما گران 

خبرگزاری میزان - هر سال اردیبهشت ماه و زیبایی بهار طبیعت با بهار کتاب همراه می‌شود. این مهم امسال در ۲۰ اردیبهشت و در مصلی امام خمینی (ره) همانند سال‌های گذشته به اجرا گذاشته شده و علاقه‌مندان به کتاب و مطالعه برای حضور در این رویداد مهم فرهنگی به مصلی تهران می‌روند. 

هیجان و شور و شعف علاقه‌مندان به کتاب در ورودی سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب برای رسیدن به غرفه‌های مورد نظر یکی از چشمگیرترین صحنه‌ها در فضای فرهنگی این روزهای مصلی تهران شده است، در این میان شادی کودکان که همراه با بزرگتر‌های خود برای بازدید از این نمایشگاه حضور پیدا کردند، قابل تأمل است. 

بر اساس آخرین آمار از میزان فروش کتاب در سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، جمعا حدود ۱۰۲ میلیارد تومان در بخش مجازی و حضوری به فروش رسیده است. در بخش حضوری نمایشگاه ۶۵ میلیارد تومان خرید تا ساعت ۲۰ شنبه ۲۳ اردیبهشت ماه ثبت شده است. در بخش مجازی نیز حدود ۳۷ میلیارد تومان فروش انجام شده که ۲۶ میلیارد آن سهم ناشران و ۱۱ میلیارد سهم کتابفروشان بوده است. 

اما غرفه‌داران در سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران استقبال از نمایشگاه امسال آن هم به صورت حضوری را کم رنگ‌تر نسبت به سال گذشته می‌دانند. آنان معتقدند که برگزاری نمایشگاه مجازی در کنار نمایشگاه حضوری سبب شده است تا حضور مخاطبان نسبت به سال‎های گذشته کاهش یابد. به عبارت دیگر نمایشگاه مجازی توانسته جای خود را در بین مخاطبان پیدا کند، به همین دلیل استقبال از نمایشگاه فیزیکی و حضوری بسیار کاهش داشته است. 

نکته مهم دیگر که همگان از ناشران تا علاقه‌مندان و فعالان عرصه هنر بر آن تاکید داشتند، بالا بودن قیمت کتاب نسبت به سال‌های گذشته است. در این میان ناشران مهم‌ترین متهم برای کاهش میزان خرید و حضور در نمایشگاه را افزایش قیمت پشت جلد کتاب‌ها می‌دانند و تاکید دارند که از این مقوله ناراحتند، اما افزایش قیمت مواد اولیه برای انتشار کتاب بزرگ‌ترین ضربه را به حوزه نشر و در ادامه به خریداران کتاب وارد کرده است؛ این مهم عاملی برای کاهش خرید کتاب به شمار می‌رود. 

از سوی دیگر برخی ناشران خواهان تغییر زمان برگزاری نمایشگاه حضوری و مجازی کتاب هستند. آن‌ها معتقدند چنانچه این دو نمایشگاه به صورت مجزا از یکدیگر و با فاصله زمانی زیاد برگزار شود، هم میزان خرید کتاب افزایش می‌یابد و هم شرایط برای روبه‌رو شدن مخاطب و ناشر به صورت حضوری افزایش داشته و همین ارتباط دوسویه تاثیرات فراوانی را بر بازار نشر و استقبال علاقه‌مندان به کتاب خواهد داشت. 

کاغذ باکیفیت 
حمید خلیلی مدیر انتشارات شهید کاظمی درباره استقبال مخاطبان از سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران تاکید می‌کند: اگر چه تاکنون بازدید‌ها زیاد نبوده است، اما پیش‌بینی می‌شود، استقبال از سی و چهارمین نمایشگاه کتاب تهران در روز‌های پایانی که تعطیلات بیشتری وجود دارد، چشمگیرتر شود. 

وی به تاکیدات مقام معظم رهبری در مورد کتاب و نشر آثار فرهنگی اشاره و اظهار می‌کند: مقام معظم رهبری در دیدار خود از سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران تاکید ویژه بر تولید و انتشار کتاب‌های با کیفیت داشته‌اند، در عین حال در مورد استفاده از کاغذ داخلی، آن هم با کیفیت بالا را ضروری دانستند. 

وی ادامه می‌دهد: ۷۰درصد کتاب‌های تولید شده در انتشارات شهید کاظمی به واسطه کاغذ‌های داخلی تولید و منتشر شده است. در عین همه تلاش ناشران خصوصاً انتشارات شهید کاظمی بر این مهم استوار شده است که کتاب‌ها را با قیمت کمتری تولید کرده و در اختیار مخاطب قرار دهد. بدین ترتیب علاوه بر افزایش تولید محتوا، زمینه برای خرید کتاب بیشتر فراهم می‌شود. 

غرفه انتشارات شهید کاظمی را پشت سر می‌گذارم و در ادامه همین سالن ۱۳ وارد غرفه انتشارات روایت فتح می‌شوم. مهدی محمدخانی مدیر این انتشارات در حالی که راه می‌رود و دست‌هایش را به پشت کمرش به هم گره زده از زیر عینک علاقه‌مندان به کتابی را که در غرفه انتشارات روایت فتح حاضر شده‌اند و کتاب‌ها را بررسی می‌کنند از نظر می‌گذراند.

وی در مورد کاغذ داخلی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختیار ناشران قرارداد افزود: انتشارات روایت فتح اگرچه از حمایت‌های که وزارت فرهنگ و ارشاد به واسطه توزیع کاغذ داخلی داشته تا به حال بهره‌ای نبرده است، اما باید تاکید کرد که کاغذ داخلی کمک فراوانی را به ناشران جهت تولید بیشتر کتاب کرده است. این مهم با توجه به فضای حاکم بر حوزه نشر و رکود موجود بر آن تصمیم راهبردی و راهگشا محسوب می‌شود با این حال افزایش بیشتر میزان کاغذ داخلی و توزیع آن در بین ناشران شرایط را برای کاهش قیمت کتاب‌ها فراهم خواهد کرد و این مهم نیازمند یک برنامه راهبردی و اجرایی خواهد بود. 

سالن‌های بلند و غرفه‌هایی پر تعداد با ناشرانی که از روی بیکاری دست بر چانه زده و نظاره گر مخاطبان و رهگذران علاقمند به کتاب هستند. از آن سو هم کتاب‌ها صف به صف و خط به خط در ویترین غرفه‌ها چیده شده و علاقه‌مندان به کتاب را به خود می‌خوانند، اما مخاطبان با نگاه حسرت صرفاً قیمت کتاب‌های کتاب‌ها را از زیر چشم می‌گذرانند و در یک حساب و کتاب زیر چشمی توان مالی خود را بالا و پایین می‌کنند. ظاهرا پیش بینی و برنامه ریزی‌ها آنان برای خرید کتاب با قیمت کتاب‌ها هم خوانی ندارد. 

قیمت کاغذ داخلی شانه به شانه کاغذ‌های خارجی 
علی اکبرصمدی مسئول پژوهش و نشر انتشارات جمکران نیز بالا بودن قیمت کتاب را عاملی برای دوری مخاطبان از خرید کتاب دانست و تاکید کرد: متاسفانه بالا بودن قیمت کتاب سبب شده است تا مخاطبان همانند سال‌های گذشته به استقبال از کتاب نپردازند در عین حال همزمان شدن نمایشگاه مجازی و نمایشگاه فیزیکی سبب شده بخش عمده‌ای از مخاطبان که عموماً از شهرستان‌ها بودند و مشتریان پر و پا قرص نمایشگاه‌های کتاب تهران بودند امسال در این همایش فرهنگی شرکت نداشته باشند. 

وی تاکید کرد: چنانچه تدبیری اندیشیده شود تا نمایشگاه فیزیکی و نمایشگاه مجازی به صورت همزمان برگزار نشود، قطعاً شرایط بهتری برای ناشران و در عین حال مخاطبان و علاقمندان به کتاب ایجاد می‌شود. 

صمدی خاطرنشان کرد: افزایش قیمت کاغذ سبب شده تا قیمت پشت جلد کتاب‌ها افزایش فراوانی داشته باشد از سوی دیگر ضعف کیفیت کاغذ ایرانی نسبت به خارجی و حرکت قیمت آن شانه به شانه قیمت کاغذ‌های خارجی معضلی بزرگ برای ناشران محسوب می‌شود در چنین شرایطی، برخی از ناشران ترجیح می‌دهند تا از همان بازار آزاد کاغذ خود را تهیه کنند و این به حوزه فرهنگی و نشر صدمات بسیاری وارد می‌کند. از سوی دیگر کاهش میزان واردات کاغذ خارجی سبب شده است تا بازار کاغذ روند صعودی خود را همچنان ادامه دهد لذا تدبیر برای در نظر گرفتن یک رویکرد و سیاستی مشخص به منظور ایجاد فضای مناسب برای تولید کتاب و نشر امری مهم و ضروری است.

به نظر می‌رسد نتیجه گیری در مورد میزان استقبال از سی‌و‌چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران کمی زود است و روز‌های پایانی نمایشگاه تعیین کننده استقبال مردمی خواهد بود. بازدید مقام معظم رهبری از سی و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب اهمیت مطالعه، کتاب و کتابخوانی را به مردم و مسئولان یادآوری کرده است. در این میان نکاتی که ناشران آن را به عنوان نقاط قوت و ضعف یاد می‌کنند مقوله‌هایی است که چهار چوب صنعت نشر را بازگو کرده و توجه به آن‌ها و تدوین برنامه‌ای جامع می‌تواند شرایط را برای رشد این صنعت فرهنگ‌ساز به دنبال داشته باشد. قطعا تدابیر راهگشا در این زمینه و توسط مسئولان امری ضروری و اثر گذار خواهد بود.

نقش مردم و رفع موانع حوزه نشر مهم و حیاتی است، لذا افزایش سرانه مطالعه و خواندن کتاب می‌تواند در این زمینه اثر بخش باشد و گردش مالی در حوزه نشر را تقویت کند.

انتهای پیام/

 خبرنگار: انسیه بغدادی